Jak przyjmować krytykę

Jak reagujesz, gdy słyszysz krytykę skierowaną pod swoim adresem? Niezależnie od tego, czy słowa, które słyszysz są zasłużone czy też nie – zapewne rodzą się w Tobie silne emocje. Złość? Wstyd? Zażenowanie? Trudno jest przyjmować niepochlebne informacje zwrotne. Można jednak nauczyć się przyjmować je w duchu asertywności, tzn. godnie – w pełnej gotowości na to, aby wziąć odpowiedzialność za swoje czyny, jednocześnie dbając o swoje podstawowe prawa.

Krytyka jest najczęściej czyjąś opinią na Twój temat. To ogromnie ważne, aby o tym pamiętać.

Często zdarza się, że w silnych emocjach zaczynamy traktować czyjeś słowa jak prawdę absolutną (Powiedział, że z niczym sobie nie radzę… Jestem beznadziejna!; Powiedziała, że piszę fatalne teksty… Może faktycznie nie powinienem się tym zajmować…)

Opinia jednak, jak wiadomo, zawsze jest subiektywna. To to, co ktoś (subiektywnie) myśli o Tobie, Twoim zachowaniu, Twojej pracy.  Zatem nawet jeśli słyszysz krzywdzącą i nieumiejętnie wyrażoną krytykę, która “udaje” prawdę absolutną, np.: Jesteś najbardziej nieodpowiedzialnym pracownikiem, jaki kiedykolwiek tu pracował! Pamiętaj – to TYLKO opinia, nie obiektywna prawda.

Jak więc asertywnie przyjmować krytykę?

Podstawowe reguły są następujące:

  1. Oddziel fakt od opinii, uogólnienia (lub zdemaskuj aluzję, patrz dalej).
  2. Odnieś się do faktu (możesz się zgodzić, zaprzeczyć lub częściowo zgodzić z rozmówcą).
  3. Pokaż swój punkt widzenia, wyraź swoją opinię.
  4. Przyjmij rzeczywistą odpowiedzialność (w sytuacji, gdy krytyka jest słuszna lub częściowo słuszna).

Przykłady:

– Paskudnie to napisałeś! | subiektywna opinia
– Tak, ja też nie jestem zadowolony z tego tekstu.
– Mam inne zdanie na ten temat. Uważam, że tekst jest dobry.   

– Zawsze muszę po tobie poprawiać! |  uogólnienie
– Nie jest prawdą, że zawsze musisz po mnie poprawiać, dziś ta sytuacja zdarzyła się po raz pierwszy. | oddzielenie faktu od uogólnienia

Krytykę można podzielić na kilka rodzajów ze względu na to, jak jest wyrażana, a także ze względu na sytuację, kontekst.

Podział ze względu na sytuację:

krytyka

 

Podział ze względu na cel i sposób wyrażania:

Krytyka konstruktywna – może być elementem informacji zwrotnej (feedbacku). Odpowiednio wyrażana, służy Ci, ma Ci pomóc się rozwinąć (coś poprawić, zmienić). Należy do spektrum zachowań asertywnych, może być elementem budowania relacji. Jest oparta na faktach i obserwacjach, nie musi zawierać opinii lub oceny, choć może. (Dowiedz się, jak udzielać konstruktywnego feedbacku).

Krytyka destrukcyjna – jej celem nie jest faktyczna poprawa Twojego zachowania, lecz poniżenie, zagrożenie Twojemu poczuciu własnej wartości, czasem ośmieszenie. Jest agresywna, buduje mury między ludźmi. Bardzo często nie bazuje na faktach lecz na wyobrażeniach, opiniach, ocenach. (Zobacz więcej na ten temat)

Wyrażona wprost – przekaz jest jasny i czytelny dla odbiorcy, np.

– Nie podoba mi się, jak to zrobiłaś.
– Rozumiem, mam jednak inne zdanie na ten temat.

– Jesteś nieodpowiedzialny!
– Ja myślę o sobie inaczej.

Uogólniona – zawiera określenia typu: zawsze, nigdy, każdy, wszyscy. Aby się z nią rozprawić należy sprowadzić komunikat do faktu:

– Dlaczego zawsze zostawiasz po sobie bajzel?!
– Dziś nie posprzątałem, zgadzam się, ale to nieprawda, że zawsze zostawiam po sobie bajzel.

Aluzyjna – wyrażona nie wprost, zakamuflowana. Rzeczywisty komunikat pozostaje w sferze domysłów, np.:

– Nieźle sobie z tym poradziłaś … jak na kobietę…

Dąż do zdemaskowania aluzji, poprzez: konkretyzację, pytanie wprost lub pytanie zawierające parafrazę:

– Co konkretnie masz na myśli?
– Jak mam to rozumieć?
– Jeśli dobrze rozumiem, uważasz, że płeć ma w tym przypadku znaczenie?

– No i znowu wszystko na mojej głowie! Wszystko muszę zrobić sama!
– Czy dobrze Cię rozumiem, że chcesz mnie poprosić o pomoc?
– Co masz na myśli?
– Dlaczego mi o tym mówisz?

Wszystko to, co jest powiedziane w sposób zawoalowany, nie wprost buduje sferę niepewności, domysłów i – co za tym idzie – dużego dyskomfortu. Jak bowiem odnieść się do znaczenia słów, które przecież nie zostały na głos wypowiedziane? Dlatego tak istotne jest demaskowanie aluzji, wyciąganie na światło dzienne tego, co ukryte. Jeśli Twój rozmówca krytykuję Cię w sposób aluzyjny, robi tak zapewne dlatego, że nie ma odwagi na powiedzenie tego wprost. Bądź też nie potrafi nazwać, dookreślić prawdziwego powodu swojego niezadowolenia. Ujawnione aluzję tracą moc.

Jak widzisz najistotniejsze w asertywnym reagowaniu na krytykę jest więc sprowadzenie jej do konkretnych faktów i odniesienie się do nich (przyznanie racji, zaprzeczenie, doprecyzowanie), a także pełna świadomość, że krytyka stanowi (jedynie) punkt widzenia osoby, która Ci jej udziela. 


 

Zapraszam na warsztaty ASERTYWNOŚĆ W PRACY 

Zapisz się do newslettera i otrzymuj WIEDZĘ, INSPIRACJĘ I ĆWICZENIA

2 odpowiedzi na “Jak przyjmować krytykę”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s